Ye käŋ yïndë ke tan ku yekë luui yedi?
BƐ̈N KƆƆRGɔ̈c de Ageen de Täŋs
Aɣeer ke tɔ̈ɔ̈u aye ɣɛɛr ye dɛ̈l cɔk col (UV) bï dɛ̈l cɔk col, ye kä rɛc ye röt looi në akɔ̈l yic thɔ̈ɔ̈ŋ. Aye lac yök në ɣän ke tɔ̈ɔ̈u, ɣän ke tɔ̈ɔ̈u ku ɣän ke tɔ̈ɔ̈u, ku kɔc kɔ̈k aye keek ɣɔɔc bïk ya luui në bɛ̈iken yiic.
BƐ̈N KƆƆRYe tɔ̈ɔ̈u de tɔ̈ɔ̈u luui yedi?
Ɣän yenë ke pïu tääu thïn aye mac ye pïu tääu në pïu yiic ye pïu ke UVA ku UVB bɛ̈i bei, man ye melanin cɔk loi rot në pïu yiic, ku ye pïu cɔk pïu yiic.
1.Nyïc Bïnd Tännëng
☑ Na cï UV yök në yï guɔ̈p, ke ka ye melanocytes (kä ye guɔ̈p cak) cɔk loi rot bïk melanin looi, man yenë kë ye guɔ̈p cɔk tɔ̈ ke cë thök.
☑ UVA (320–400 nm) ee lɔ thïn apɛi në gup yiic, ku ye gup tɔ̈ thïn cɔk thök ku bïk gup ya lac yök ku bïk ya tɔ̈ në thɛɛr lik yiic.
☑ UVB ë pïu (290–320 nm) ee pïu tɔ̈ aɣeer ë guɔ̈p riɔ̈ɔ̈k, ku ye pïu yam ë pïu ë guɔ̈p cɔk bɔ̈ bei bïk pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu.
2. Tëpës öf Tännïng Bëds
Tɛ̈n ë tɔ̈ɔ̈u ë tɔ̈ɔ̈u ë riɛl ku dhöl ë tɔ̈ɔ̈u.
☑ A. Löw-prësürë tännïng bëëds
Käk aye mac ë mac ë 95-99% UVA ku 1-5% UVB bɛ̈i bei.
Aye tan ë thää lik bɛ̈i ku muk ë riääk ë thää lik ë cuäny.
Aye lac yök në ɣän juëc ke tɔ̈ɔ̈u yiic.
☑ B. Bëëds tännïng përësïön dït
Käk aye mac ë quartz luɔ̈ɔ̈i ye UVA bɛ̈i bei ke nɔŋ UVB thiin koor.
Aye tan dït apɛi, ye rëër apɛi looi në thɛɛr lik yiic.
Aye lac yök në ɣän ke tɔ̈ɔ̈u ke pïïr.
☑ C. Kɔ̈ɔ̈c nhial Ɣön de Tɛ̈ŋ:
Käk aye kä juëc puɔ̈l bïk röt gël (acïn ɣän ke riɛl tënë tɔ̈u piny).
Aye ril awär ageen cï rïïu.
3. Pröcësë tännïng
☑ Tɛ̈ bï yïn rot guiir thïn: Tääu ë pïu ë guɔ̈pdu yic ku tääu ë pïu yiic ke yïn këc thök ë pïu yiic (duɔnë pïu ë pïu yiic ya luɔ̈ɔ̈i, rin ye kën UV rays gël).
☑ Thɛɛr ke thök: Alëu bï ya minit ka 5–20, thööŋë ke gup ku riɛl de ɣön ë tɔ̈c.
☑ Tïït de nyin në thök de tan: Tääu ë pïu në pïu yiic ago tan ya muk ku bï gël de pïu ya gël.
BƐ̈N KƆƆRKë cë bɛ̈n
Ɣän ke tɔ̈c aye luui në gɛ̈m de UVA ku UVB, ye melanin cɔk bɔ̈ bei ku ye guɔ̈p cɔk col. Kek aye tan ë lac bɛ̈i, aye kä rɛc ke pial guöp muk, cït mɛn de tuaany de nhom ku dït de raan ë thɛɛr. Kä kɔ̈k wën pieth, cït mɛn de kä ye röt looi yetök wɛ̈lɛ̈/ka kä ye röt tääu në pïu yiic, aye keek gam.
